---
Start / Wydarzenia / Projekcja filmu „Ostatni Rajd Zapory”

Projekcja filmu „Ostatni Rajd Zapory”

Pierwszego marca w całym kraju obchodzony był Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Z tej okazji w Czudcu odbyła się projekcja filmu pt. „Ostatni Rajd Zapory”. W to niedzielne, marcowe popołudnie, w sali widowiskowej OK w Czudcu, zgromadził on zarówno młodzież, jak i osoby starsze, zainteresowane naszą lokalną historią. Pokaz filmu poprzedziła prelekcja jego twórcy – pana Marcina Maruszaka.

Pan Marcin tak pisze o swoim dziele: „tematem filmu jest jeden z najbardziej malowniczych a jednocześnie niemal całkowicie zapomnianych epizodów działalności antykomunistycznego podziemia zbrojnego na Rzeszowszczyźnie. Latem 1946 roku ok. czterdziestoosobowy oddział zgrupowania partyzanckiego WiN pod dowództwem mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory”, w skład którego wchodziły plutony Jana Szaliłowa „Renka” i Michała Szeremeckiego „Misia” przebył niemal trzystukilometrową trasę od Stalowej Woli po Duklę i z powrotem, tocząc nieustanne walki z wojskami sowieckimi oraz komunistycznymi formacjami KBW, UB i MO, zadając im przy tym duże straty. 28 sierpnia 1946 r. ok. godz. 18:00 „Zaporczycy” maszerując od strony Zgłobnia wkroczyli do Czudca z zamiarem rozbrojenia miejscowego posterunku MO i zdobycia środków aprowizacyjnych. Odcięto linie telefoniczną oraz zarekwirowano gotówkę z miejscowej spółdzielni. Jednego z Milicjantów ukarano chłostą. W tym czasie za Wisłokiem znajdował się młodzieżowy obóz PCK. Partyzanci przyłączyli się do siedzącej wokół ogniska młodzieży. Śpiewano przy tym patriotyczne piosenki i dzielono się wspomnieniami. Po godzinie „Zaporczycy” zniknęli. Pozostały jednak wspomnienia”.

Reżyser dodaje, że tamte dramatyczne wydarzenia wspominają zarówno żołnierze „Zapory” jak i nieliczni żyjący świadkowie (m.in. mieszkańcy Czudca). Do zdjęć wykorzystano również liczne dokumenty i meldunki KBW z przeprowadzonych wówczas przeciwko „Zaporczykom” operacji zbrojnych. W filmie posłużono się także materiałami filmowymi Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej „Rusal” im. Aleksandra Rusina „Rusala”, Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznej „Partyzant” oraz dokumentami ze zbiorów redakcji magazynu „Tajna Historia Rzeszowa”, Instytutu Pamięci Narodowej i zbiorów prywatnych: Mariana Pawełczaka, Stanisława Ruska, Tomasza Kusia, Stanisława Świdra, Mariana Świerko, Jana Ćwika i Marcina Maruszaka. Producentami filmu są: Stowarzyszenie Rodzin Żołnierzy Niezłomnych Podkarpacia i redakcja magazynu historycznego Tajna Historia Rzeszowa. Scenariusz i reżyseria: Marcin Maruszak.

Ze szczegółami akcji „Zaporczyków” w Czudcu oraz z dokumentami na ten temat można się zapoznać w artykule pt. Rajd zgrupowania partyzanckiego „Zapory” po Podkarpaciu 31 lipca – 21 sierpnia 1946 r., który ukazał się na łamach magazynu historycznego „Tajna Historia Rzeszowa” oraz na stronie internetowej THR.

Ośrodek Kultury w Czudcu serdecznie dziękuje wszystkim przybyłym na projekcję filmu, a w szczególny sposób nauczycielom i uczniom ze Szkół Podstawowych z Czudca i Zaborowa.

Kilka zdjęć z projekcji filmu zobaczyć można TUTAJ.